Heel veel kant-en-klare voeding bevatten emulgatoren. Zo kunnen bakkerijproducten, zuivelproducten, zoetigheid (zoals ijs), maar ook mayonaise en sausjes, en andere bewerkte voeding emulgatoren bevatten. Soms wordt de naam van de emulgator op de verpakking vermeld en andere keren het E-nummer.

Welke E-nummers en namen

Emulgatoren hebben E-nummers tussen E400-E499. In deze range zitten de emulgatoren, verdikkingsmiddelen, geleermiddelen en stabilisatoren.

Hier kan je een lijst met alle E-nummers vinden.

Emulgatoren worden gebruikt om stoffen die van nature niet met elkaar willen mengen, zoals olie en water, met elkaar te binden en gebonden te houden. Zo bevat kant-en-klare mayonaise emulgatoren om de olie met het vocht uit de eieren/azijn etc. te binden.

Emulgatoren worden ook gebruikt om een mooie textuur met een goed mondgevoel te bereiken. En ze worden bij ijs gebruikt om te zorgen dat het niet zo snel smelt, dit is waarom keto ijs zonder emulgatoren direct geserveerd moet worden, want het smelt snel. Emulgatoren worden ook in brood en cake gebruikt, zodat het langer ‘vers’ blijft en in babyvoeding om problemen met reflux te voorkomen.

Natuurlijke en synthetische emulgatoren

Er zijn natuurlijke en synthetische emulgatoren. Natuurlijke emulgatoren zijn bijvoorbeeld lecithine (dit zit bijvoorbeeld in eidooiers, maar ook in sojabonen, zonnebloempitten) en een aantal gommen, zoals xanthaan gom, guar gom, Acacia gom, locust bean gom, gellangom. Een veel gebruikt natuurlijk verdikkingsmiddel is Johannesbroodpitmeel.

Synthetische emulgatoren worden vaak met behulp van stoffen uit de petrochemische industrie gemaakt, zoals ethyleenoxide. Synthetische emulgatoren zorgen vaak voor een betere stabiliteit en de producten kunnen tegen hogere temperaturen. Bovendien heb je vaak maar kleine hoeveelheden nodig.

Vooral, maar niet uitsluitend, synthetische emulgatoren worden al lange tijd gelinkt aan een verstoorde darmflora en daardoor een verhoogde kans op overgewicht, metabool syndroom, prikkelbare darm syndroom en darmkanker.

Polysorbaat 80 (E433), Polyfosfaten (E452) en carboxymethylcellulose (E466)

De emulgatoren die het grootste probleem lijken te zijn, zijn de volgende synthetische emulgatoren: Polysorbaat 80 en carboxymethylcellulose (cellulosegom). Deze emulgatoren leiden tot chronische ontstekingen in de darmen met tal van ziekten, inclusief darmkanker als gevolg.

Toch is het gebruik van E433 wel toegestaan in Europa. Het wordt bijvoorbeeld gebruikt in ijs, sauzen, cosmetica en vaccins. Het wordt beschouwd als een risicovol” E-nummer vanwege zorgwekkende resultaten uit dierproeven.

E452 zijn polyfosfaten. Dit is een synthetische emulgator, het is zout van polyfosforzuur en wordt gebruikt in smeltkaas en vleeswaren. Mensen met nierproblemen wordt aangeraden om producten met fosfaten te vermijden.

E466 zit vaak in sterk bewerkte voedingsmiddelen zoals ijs, sauzen, tandpasta, glutenvrije producten, dieetproducten en kant-en-klaarmaaltijden. Het wordt ook gebruikt om tijgergarnalen steviger te maken en geinjecteerd in tijgergarnalen zodat ze zwaarder worden. Het is toegestaan en wordt beschouwd als veilig mits niet in te grote hoeveelheden geconsumeerd. Onderzoeken laten zien dat het lange termijn effecten heeft op de darmflora en chronische ontstekingen kan veroorzaken. Bij hogere inname verminderd het de microbioomdiversiteit.

Carrageen/carrageenan (E407)

Carrageen wordt vooral als verdikkingsmiddel gebruikt, bijvoorbeeld in desserts, maar zit ook in veel soorten slagroom. Carrageen kan de diversiteit van de darmbacteriën verminderen, wat leidt tot een ongezonde darmflora met chronische ontstekingen en een verhoogde kans op IBD, ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en verminderde insuline gevoeligheid (met groter risicol van overgewicht en diabetes).

Carrageen wordt gewonnen uit rode zeewieren. Het wordt daarom als een natuurlijke emulgator beschouwd en zit dan ook in veel “natuurlijke” en “biologische” producten, zoals chocolademelk, slagroom, yoghurt, roomkaas, vleeswaren, sauzen en zuivelvervangers (sojamelk, rijstmelk, amandelmelk). 

Mono- en diglyceriden (E471)

Deze emulgatoren worden ook op grote schaal gebruikt. Ze worden als niet zo schadelijk al E433, E466 en E407 gezien, maar verstoren waarschijnlijk wel de darmflora. Dit geldt vooral ook voor stearinezuur.

Ze worden in het algemeen gemaakt met synthetische vetten die afkomstig zijn van plantaardige oliën. Ze zitten in ontzettend veel kant-en-klare producten. Bijvoorbeeld: brood, gebak, bakproducten, pindakaas, chocolade, margarine, diepvriesproducten en ijs. Ze helpen om de houdbaarheid en textuur van deze producten te verbeteren. Dit soort toevoegingen hebben geen gezondheidsvoordelen, maar worden gebruikt om de winst op producten te vergroten.

Biologische producten

In biologische producten mogen alleen natuurlijke emulgatoren, zoals zonnebloemlecithine, sojalecithine (niet-GMO), en diverse gommen (arabische gom, guarpitmeel, johannesbroodpitmeel) gebruikt worden. Hier kan je meer lezen over xanthaan gom en mogelijke problemen hiermee.

Emulgatoren op het keto dieet

Er zijn op het keto dieet ook producten die bovenstaande emulgatoren bevatten. Zover mogelijk wil je deze dus proberen te vermijden. Bijvoorbeeld bepaalde soorten kokosmelk, slagroom, roomkaas, etc.

En het biologische label zegt ook niet altijd wat. Zo zijn er biologische soorten slagroom met E407 (carrageen), bijvoorbeeld Jumbo biologische slagroom. Maar je kan bij de Odin en Ekoplaza biologische slagroom kopen zonder E-nummers. En het hoeft ook niet altijd biologisch te zijn. Zo kan je bij de Dirk roomkaas vinden zonder verdikkingsmiddelen en ook roomkaas van het merk Frischa met verdikkingsmiddelen. Het is dus een kwestie van goed de etiketten lezen en goed kijken wat er allemaal in een product zit.

Lecithine

Er bestaan ook natuurlijke emulgatoren, zoals lecithine in ei. Als je zelf mayonaise maakt, gebruik je deze natuurlijke emulgator. Maar in mayonaise uit de supermarkt zitten synthetische emulgatoren. Natuurlijke emulgatoren zoals lecithine uit ei, kunnen de darmflora juist beschermen. Hier kan je daar meer over lezen.

Wat doen emulgatoren met onze darmen?

Onze darmen hebben een beschermende slijmlaag. Deze slijmlaag vormt een barrière tegen ongewenste stoffen. Emulgatoren zoals E433 en E466 maken deze slijmlaag dunner. Hierdoor kunnen bacteriën makkelijker bij de darmwand komen, wat kan leiden tot chronische, laaggradige ontstekingen en aandoeningen zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn.

Emulgatoren leiden ook tot een verstoring van de darmflora. Ze veranderen de samenstelling van de darmmicrobiota, wat bijdraagt aan darmproblemen en stofwisselingsstoornissen zoals obesitas en diabetes type 2.