Kurkuma is een specerij dat al eeuwenlang wordt gebruikt, vooral in de Indiase keuken. Het geeft gerechten niet alleen een warme, licht bittere smaak, maar ook de kenmerkende goudgele kleur. Je vindt kurkuma vaak terug in kruidenmixen zoals kerriepoeder. Kurkuma wordt ook wel geelwortel of koenjit genoemd. Je kan kurkuma zowel vers als gedroogd kopen, in thee, smoothies en als supplement.

Superfood?

Kurkuma bevat curcuminoïden. Eén van de belangrijkste curcuminoïden is curcumine. Curcumine is een anti-oxidant en een krachtige, natuurlijke ontstekingsremmer.

Veel ziekten beginnen als ontstekingen die na verloop van tijd chronisch worden. Het is dus niet gek dat er steeds meer aandacht voor natuurlijke manieren om ontstekingen tegen te gaan is. Curcumine kan hier een rol in spelen.

Krachtige ontstekingsremmer

Curcumine is een heel krachtige ontstekingsremmer en heeft daarom heel veel verschillende positieve effecten op je gezondheid. Het helpt bij het bestrijden van chronische, laaggradige ontstekingen, wat pijnklachten bij aandoeningen zoals artrose en reuma kan verminderen.

Pre-diabetes & insuline gevoeligheid

Curcumine kan onder meer de bètacellen van de pancreas beschermen, maar ook zelfs herstellen als deze cellen beschadigd zijn! Hierdoor kan het helpen met het vergroten van de insuline gevoeligheid en kan het een belangrijke rol spelen om pre-diabetes terug te draaien.

Natuurlijke pijnstiller

Doordat curcumine ontstekingsreacties kan blokkeren, kan het pijnsignalen blokkeren en verlichting geven bij gewrichtspijn, stijfheid en spierpijn. Onderzoeken hebben laten zien dat het effectief kan zijn bij artrose en reumatoïde artritis, waarbij het soms beter presteert dan klassieke ontstekingsremmers (NSAID’s).

Voor een therapeutisch effect wordt vaak een curcuminesupplement aangeraden, met doseringen variërend van 200 tot 500 mg per dag, aangezien de concentratie in gewone kurkuma uit de keuken te laag is. In de meeste gevallen zal het wel nodig zijn om het kurkuma-supplement langdurig te gebruiken (e.g. meer dan12 weken).

Sterke anti-oxidant

Curcumine beschermt het lichaam tegen schadelijke vrije radicalen en verhoogt de lichaamseigen antioxiderende enzymen. Het helpt dus bij het het verminderen van oxidatieve stress in het lichaam. Op deze manier kan curcumine de lever ondersteunen, wat belangrijk is voor het zuiveren van het lichaam. Bovendien helpt het celbeschadiging te voorkomen door vrije radicalen te neutraliseren, dit vertraagt veroudering en verlaagt de kans op mutaties.

Ondersteunt de spijsvertering

Kurkuma helpt bij de vertering van vetten, vermindert een opgeblazen gevoel en kan ondersteunen bij darmklachten zoals het prikkelbaredarmsyndroom (PDS).

Curcumine stimuleert de galproductie. Het stimuleert de galblaas om gal te produceren en af te geven. Dit helpt met de vertering van vetten.

Kurkuma kan een mild laxerende werking hebben en kan dus de stoelgang helpen bevorderen.

Goed voor de hersenen

Curcumine kan helpen het geheugen te verbeteren, hersencellen te beschermen en de mentale gezondheid te ondersteunen.

Het doet dit door het niveau van het groeihormoon in je hersenen (Brain-Derived Neurotrhophic Factor – BDNF) te verhogen. Bovendien kan het helpen bij het verminderen van amyloïde plaques, de eiwitophopingen in de hersenen die geassocieerd worden met de ziekte van Alzheimer.

Het kan zelfs helpen met stamcellen in de hersenen stimuleren om te transformeren tot nieuwe, herstellende hersencellen. Studies tonen aan dat het gebruik van curcumine het geheugen en de cognitieve functies kan verbeteren, met name bij ouderen. Het kan ook helpen bij het verlichten van depressieve klachten door de stemming te verbeteren.

Helpen met afvallen

Doordat curcumine de vetstofwisseling kan stimuleren, kan het helpen met afvallen door vetopslag te verminderen.

Bovendien kan het helpen om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden. En daardoor heb je minder last van foodnoise.

Goed voor hart- en bloedvaten

Kurkuma is goed voor hart-en bloedvaten vanwege de ontstekingsremmende en anti-oxiderende eigenschappen. Hierdoor kan het helpen het endotheel (de binnenwand van bloedvaten) te verbeteren. Bovendien werkt het als een natuurlijke bloedverdunner door de samenklontering van bloedplaatjes te voorkomen, wat leidt tot betere doorbloeding. Door zijn ontstekingsremmende en vaatverwijdende eigenschappen, kan het ook helpen om een gezonde bloeddruk te krijgen.

Kurkuma kan ook helpen om de balans tussen HDL en LDL cholesterol te verbeteren, door HDL te laten stijgen en LDL te laten dalen.

Overmatig gebruik

Overmatig gebruik of het gebruik van hoge doses in kurkuma supplementen kan leiden tot maagklachten, diarree of misselijkheid.

Niet voor iedereen geschikt

Supplementen met curcumine kunnen de werking van sommige medicijnen beïnvloeden. Het kan bijvoorbeeld de werking van antistollingsmedicatie (bloedverdunners) versterken. Het kan ook de werkking van medicatie bij borstkanker (Tamoxifen) beïnvloeden. Overleg daarom eerst met je arts voordat je een kurkuma supplement gaat gebruiken.

Bovendien heeft het impact op de aanmaak van gal en is het daarom niet geschikt bij galwegproblemen. Doordat curcumine de oxalaatspiegels in urine kan verhogen, is het ook niet geschikt voor mensen die gevoelig zijn voor nierstenen.

Ook als je zwanger bent, is het belangrijk om eerst met een arts te overleggen voordat je een supplement met curcumine gaat nemen.

Fraude met kurkuma

Kurkumapoeder wordt soms aangelengd met andere, goedkopere stoffen om het gewicht te verhogen. Voorbeelden hiervan zijn meel, zetmeel, of andere goedkopere wortels. Om de typische felgele kleur te behouden na vermenging, worden soms schadelijke, niet-voedselveilige kleurstoffen toegevoegd, zoals metanilgeel of loodchromaat.

Het is daarom belangrijk om kurkumapoeder of supplementen van betrouwbare merken te kopen.

Dosis en bio-beschikbaarheid

Hoe effectief kurkuma als ontstekingsremmer is, heeft te maken met de dosis die je neemt en de bio-beschikbaarheid, dus hoe goed je de werkzame stoffen uit de kurkuma op kan nemen.

Als je kurkuma in de keuken gebruikt, gebruik je kleine hoeveelheden en zal het effect waarschijnlijk niet heel erg groot zijn. Bovendien bevat kurkuma als specerij maar ongeveer 3% curcumine. Heel weinig dus, maar toch kan ook dat nog steeds een positief effect hebben. Je zou bijvoorbeeld kunnen overwegen om regelmatig te koken met kurkuma en elke dag een kopje kurkuma thee te drinken.

Als je het als voedingssupplement gebruikt, dan kan je een veel grotere hoeveelheid werkzame stof binnenkrijgen en dat zal meer effect hebben. Dit laatste betekent ook dat je extra voorzichtig moet zijn, want curcumine heeft een bloedverdunnende werking en kan de werking van meerdere soorten medicijnen beïnvloeden.

Door kurkuma te verhitten en te combineren met een snufje zwarte peper kan je de opneembaarheid vergroten. Het helpt ook om kurkuma tegelijk met vetten te nemen, want dit verhoogt de opname.