kinderen en stress

Is jouw kind gestrest?

Heeft je kind last van stress? Hoe kan je stress bij je kind verminderen of hoe kan je je kind leren omgaan met stress?

Stress is een grote probleem in de moderne samenleving en ook kinderen hebben steeds meer last van stress. Het Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheidszorg trekt aan de noodklok. Ook steeds meer heel jonge kinderen hebben al last van stress.

Stress helpt ons overleven (‘fight or flight’ reactie). Als we ons gestrest voelen, maakt ons lichaam het hormoon cortisol aan. Cortisol zorgt ervoor dat we opeens veel energie hebben, ons alerter voelen en minder last van pijn hebben. Dit geeft ons de mogelijkheid om te vluchten voor een tijger of andere vorm van gevaar. Zo hebben we dus als mens kunnen overleven.

Ook in onze moderne tijd voelen we stress. Ook kinderen kunnen zich om heel veel redenen gestrest voelen. Aanleidingen voor stress kunnen kortdurend of langdurend zijn, bijvoorbeeld de eerste dag naar school, eerste keer ergens anders slapen, maar ook gepest worden, scheiding van de ouders, druk om te presteren, etc.

Stress is lang niet altijd slecht. Door blootgesteld te worden aan stress kan je kind leren om beter stress-bestendig te worden.

Stress wordt echter problematisch als het chronisch wordt. Dit wordt bij kinderen ook wel ‘Early Life Stress’ genoemd.

Early Life Stress

Als stress chronisch wordt, dan kan het schadelijk zijn voor zowel de fysieke als de mentale ontwikkeling van het kind. De hersenen van kinderen zijn constant aan het ontwikkelen en het zijn de hersenen die stress onder controle moeten houden.

De hersenen zijn de regelkamer voor het hele lichaam. We worden geboren met zo’n 100 miljard hersencellen. Ons lichaam maakt waarschijnlijk geen nieuwe hersencellen gedurende ons leven, maar wel steeds nieuwe verbindingen en dat is hoe onze hersenen kunnen groeien. Door die nieuwe verbindingen kunnen we steeds beter denken en complexere dingen begrijpen.

Als kinderen voortdurend blootgesteld worden aan stress, kunnen de hersenen zich niet goed ontwikkelen. Op fysiek gebied, wordt het immuunsysteem onderdrukt: Kinderen worden dan sneller en/of vaker ziek. Stress is ook één van de belangrijkste risico factoren voor prikkelbaredarmsyndroom.

Op mentaal gebied, kan stress leiden tot problemen met het geheugen, concentratieproblemen en slechter ontwikkeld ruimtelijk inzicht. Er worden minder nieuwe verbindingen in de hersenen gemaakt en de hersenen kunnen hierdoor zelfs minder groeien.

Bovendien kan het op latere leeftijd leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten, burn-out, depressie, verslaving en zelfs je leven tot wel 10 jaar verkorten.

Eerste 1000 dagen en adolescentie

Hoe ons lichaam met stress omgaat ontwikkelt zich met name gedurende twee periodes:

  • in de eerste 1000 dagen van een kind, dus de tijd van conceptie totdat het kind 2 jaar is; en
  • in de adolescentiefase (13-24 jaar).

Tijdens deze fasen is een kind dus extra kwetsbaar voor Early Life Stress.

Kijk naar het filmpje van het Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheidszorg hoe je Early Life Stress in kinderen kan herkennen en het helpen voorkomen:

Stress aanpakken

Het is natuurlijk nooit te laat om wat aan stress te doen. Je kan stress op meerdere vlakken aanpakken:

  1. gezonde voeding
  2. open communicatie
  3. voldoende beweging
  4. voldoende slaap
  5. voldoende ontspanning

1. Gezonde voeding

Er is steeds meer bewijs dat niet alleen de genen, maar ook je darmflora bepaalt wie je bent. De darmflora heeft invloed op hoe je kind zich voelt: gestrest, nerveus, ontspannen en hoe z’n hersenen functioneren (goed/slecht geheugen, etc.).

De darmflora beïnvloedt je door voeding. Hier kan je daar meer over lezen. Dit geldt dus ook voor je kind. Kinderen die veel suiker, bewerkt voedsel en/of fastfood eten (en drinken!) hebben veel minder soorten bacteriën en minder grote hoeveelheden bacteriën in hun darmflora. Dit verzwakt niet alleen hun immuunsysteem, maar het beïnvloed ook of ze zich snel gestrest voelen, last hebben van angst en onzekerheid of dat ze last van depressie hebben.

Het Oerkrachtdieet heeft als doel om de darmflora van je kind zo goed en divers mogelijk te krijgen door middel van zo puur mogelijke voeding aangepast aan de behoeften van je kind en rekening houdend met koemelkallergie en glutenintolerantie.

2. Open communicatie

Probeer elke dag met je kind te praten over zijn/haar dag. Maak het quality time.

Laat vooral je kind zelf praten!

Probeer niet te onderbreken. Door aan jou te vertellen wat er die dag gebeurd is, kan je kind gebeurtenissen op een rijtje zetten en leuke of minder leuke dingen verwerken. Doordat je weet wat er speelt, kan jij hierbij helpen, eventueel door tips te geven of een rollenspel te spelen.

3. Voldoende beweging

Beweging is voor iedereen ontzettend belangrijk en dit geldt zeker voor kinderen in de groei. Hoe je beweegt maakt minder uit, dan dat je beweegt. Dus wandelen, fietsen, sporten, buitenspelen, alles is goed.

Het beste is natuurlijk als je kind elke dag voldoende beweging krijgt. Hoeveel beweging? Volgens Dr Robert Lustig, een bekende Amerikaanse kinderarts, moeten kinderen minimaal net zoveel bewegen als ze op hun telefoontje/tablet zitten. Hij raadt aan om dat ook af te wisselen. Half uurtje op je telefoontje geweest? Dan even lekker een half uurtje buitenspelen/wandelen/sporten.

Beweging en al helemaal als je lekker buiten kan bewegen, is heel goed voor je lichaam en je geest. Beweging en frisse lucht helpen met ontspannen en je kind zal later beter en makkelijker kunnen slapen.

4. Voldoende slaap

Steeds meer kinderen hebben een chronisch slaaptekort. Dit is een beetje een kip en ei verhaal. Het is namelijk gebleken dat als je heel gestrest bent, je slechter slaapt, maar er is ook gebleken dat als je chronisch te weinig slaap krijgt, je gestrester wordt.

Het helpt om te zorgen dat je een vaste slaaproutine hebt. Dus elke dag op ongeveer dezelfde tijd naar bed gaan en dezelfde handelingen voordat je naar bed gaat.

Bijvoorbeeld een lekker bad. Je kan dan 1x per week 50 gram magnesiumsulfaat aan het badwater toevoegen en de rest van de tijd lekker badschuim of rustgevende aromatherapie producten.


Veel kinderen vinden het ook fijn om na een bedtijd verhaaltje, nog even naar een CD te luisteren met een verhaal dat ze goed kennen. Zo’n verhaal is namelijk niet spannend en dus heel voorspelbaar. Zo kan een kind makkelijk jaar in jaar uit elke avond naar dezelfde CD luisteren. Dit geeft rust.

Het is ook belangrijk om elke ochtend ongeveer op dezelfde tijd op te staan. Als je kind niet uit zichzelf wakker wordt, weet je dat hij extra slaap nodig heeft. Probeer de bedtijd dan te vervroegen, totdat je kind ’s ochtends uit zichzelf wakker wordt. Eerst moet je kind zich weer aan de vroegere bedtijd aanpassen, dus hij zal misschien niet direct in slaap vallen. Verwacht dus geen wonderen, maar neem hier een aantal weken de tijd voor.

Het helpt ook om te zorgen dat de slaapkamer goed donker is. Als je lichtdoorlatende gordijnen hebt, dan kan het een goed idee zijn om die te vervangen door verduisterende gordijnen. Die komen in allerlei kleurtjes, maar de donkere kleuren verduisteren vaak toch wel beter dan de lichte kleuren.


Verder is het natuurlijk ontzettend belangrijk dat er geen telefoontjes in de slaapkamer liggen. Telefoontjes kunnen leiden tot een onderbroken slaap en dat is vaak nog slechter dan te weinig slaap. Onderbroken slaap is vaak slechte kwaliteit slaap!

De verleiding om toch steeds even op een telefoontje te kijken, kan een kind uit zijn slaap houden. Bovendien lichten de schermpjes soms op of zijn er van allerlei toontjes die een kind dat bijna slaapt weer helemaal uit zijn slaap haalt. Geen telefoontjes in de slaapkamer dus.

Hier kan je meer lezen over het belang van voldoende slaap voor kinderen.

5. Voldoende ontspanning

Tot slot is het ook heel belangrijk dat een kind tijd krijgt om te ontspannen.

Rust begint met niks te moeten, niks te hoeven.

Het feit dat wij als volwassenen het vaak heel druk hebben, moet niet betekenen dat onze kinderen het ook druk moeten hebben. Laat je kind lekker naar muziek luisteren, tekenen, een puzzel maken, een verhaal bedenken, of gewoon niks doen.

Eerst verveelt je kind zich misschien, maar ook dat heeft waarde. Je kind zal leren zichzelf bezig te houden.

Je kan ook samen met je kind ontspannen door bijvoorbeeld ‘mindfulness’ te doen. Voor kinderen die zich erg gestrest voelen, kan dit echt de moeite waard zijn. Je leert kinderen dan hoe ze zelf ook met stressvolle situaties kunnen omgaan.

Voor basisschoolkinderen zou je eens kunnen kijken naar ‘Stilzitten als een kikker’ van Eline Snel:


Voor oudere kinderen (middelbare school) zou je eens naar Headspace van Andy Puddicombe kunnen kijken. Bij Bol.com kan je de CD kopen.


Of je kan in de Google store de app downloaden Headspace app (Google playstore) of hier in de Apple store. Je kan de app gratis uitproberen en als je het wat vindt een abonnement nemen. Deze app is wel in het Engels.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *