Glutenvrij

Meer en meer mensen besluiten om glutenvrij te eten.

Veel mensen die overstappen naar glutenvrij eten zeggen dat ze zich gezonder voelen op een glutenvrij dieet.

Veel artsen vinden het onzin, een mode-verschijnsel, een rage

Veel artsen vinden het maar een hoop onzin.

Het feit dat glutenvrij eten in het nieuws kwam door mensen als Novak Djokovic, Ella Woodward, Milus Cyrus, Gwyneth Paltrow en recent Mick Jagger, maakt dat artsen het al snel als een mode-verschijnsel afdoen.

Er lijkt inderdaad niet veel medisch bewijs te zijn. De reden hiervoor zou kunnen zijn dat er gewoon niet veel onderzoek naar gedaan is. Dat is ook helemaal niet zo vreemd. Wetenschappelijk onderzoek doen is niet goedkoop. Wie zou zulk onderzoek financieren, wie heeft er belang bij? Vrijwel al het (medische) onderzoek wordt tegenwoordig door belanghebbenden gefinancierd. Vaak is dit natuurlijk de farmaceutische industrie, soms de voedingsindustrie. Beiden hebben er weinig belang bij om te onderzoeken of er een probleem met glutenrijk eten is.

Overheden financieren vrijwel geen medisch onderzoek meer. Soms zijn er liefdadigheidsinstellingen, zoals de Wellcome Trust in Engeland, die medisch onderzoek financieren, maar die kunnen natuurlijk ook niet alles onderzoeken. Dit kan dus verklaren waarom hier zo weinig onderzoek naar gedaan is en waarom het meeste bewijs alleen anecdotisch is (en dus niet wetenschappelijk).

Eigen ervaring met glutenvrij: meer anecdotisch bewijs

Toen ik mij een paar jaar geleden afvroeg of het de moeite waard was om glutenvrij te gaan eten om van een opgeblazen gevoel en winderigheid af te komen, vond mijn huisarts het ook een hoop onzin. Het werd meteen afgedaan.

Het was een mode verschijnsel, een fad, waar volstrekt geen bewijs voor was.

Alleen voor coeliakie patiënten zou glutenvrij eten goed zijn en hij verwachtte niet dat dat op mijn situatie van toepassing was.

Ik had lactose-vrij ook al op eigen initiatief geprobeerd en dat had niet geholpen, dus glutenvrij was voor mij een logische volgende stap.

Uiteindelijk heb ik toen besloten om het keto-dieet te gaan volgen. Ik was namelijk veel te dik en wilde om gezondsheidsredenen echt gaan afvallen.

Het keto dieet ben ik dus in eerste instantie gaan volgen om af te vallen, maar een bijkomstigheid is natuurlijk dat het glutenvrij is.

Op het keto-dieet is het opgeblazen gevoel en winderigheid helemaal verdwenen, dus ik zal nooit zeker weten of het de gluten waren of niet. Zelf denk ik van wel, maar dat is gewoon een gevoel, zeker weten doe ik het natuurlijk niet.

Is glutenvrij eten een modeverschijnsel?

Gisteren las ik stomtoevallig in de Engelse krant The Guardian ‘Not just a fad: the surprising, gut-wrenching truth about gluten’.

Twee dingen sprongen hier uit voor mij:

  • Het is flauwekul om te zeggen dat mensen nu niet glutenintolerant kunnen zijn, omdat mensen al eeuwenlang glutenrijke producten eten. De reden dat dit onzin is, is dat  ons eten en vooral producten met gluten  nu TOTAAL ANDERS DAN VROEGER zijn. 
  • Kijk uit met kant-en-klare glutenvrije producten! Vooral als je veel van deze producten eet, zijn ze misschien helemaal niet zo gezond.

Brood van nu kan je niet met brood van vroeger vergelijken!

Brood wordt nu binnen 2 uur gemaakt, terwijl dit vroeger een proces van vele uren was.

Het is mogelijk om brood zo snel te maken, door de ingrediënten flink te veranderen!

Dus wat we nu eten IS TOTAAL NIET HETZELFDE ALS WAT ONZE ONZE GROOTOUDERS (LAAT STAAN ONZE VOOROUDERS!, ATEN.

Hedendaagse soorten tarwe zijn heel anders dan de tarwe die vroeger werd verbouwd. Ze bevatten namelijk niet alleen veel sterkere gluten maar ook veel meer gluten.

Deze nieuwe soorten tarwe zijn ontwikkeld in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw. Brood gemaakt met deze tarwe is veel luchtiger, kan sneller geproduceerd worden en blijft langer goed. Deze nieuwe tarwe bevat ook een heel ander eiwit, namelijk gliadin. Het is waarschijnlijk dat door dit eiwit, dit brood geen gevoel van verzadiging geeft. Je blijft dus maar door eten. Bovendien veroorzaakt gliadin ontstekingen in het menselijk lichaam. Chronische ontstekingen leiden tot tal van ernstige ziekten, inclusief sommige kankers.

Alsof dat allemaal niet ernstig genoeg is, bevatten deze moderne granen ook nog is veel meer pesticiden dan het graan wat voor het brood voor onze grootouders werd gebruikt. Ja, ondanks alle campagnes, worden er nog steeds ontzettend veel bestrijdingsmiddelen op onze voeding gebruikt.

Volgens dit Guardian artikel is het gebruikelijk om graan 1 tot 2 weken voor de oogst met pesticiden te spuiten (dit geldt natuurlijk niet voor biologische producten!), want de opbrengst is dan hoger.

Glyfosaat: mogelijk kankerverwekkende pesticide

Er wordt gespoten met glyfosaat. Glyfosaat is ondermeer bekend als ‘Round-up’. Volgens ‘The International Agency for Research on Cancer’, niet de eerste de beste dus, is dit middel waarschijnlijk kankerverwekkend in mensen.

Ondanks al het wetenschappelijk bewijs mag Monsanto van de Europese Unie de komende 5 jaar weer Round-up in de EU verkopen. Hier kan je meer informatie over glyfosaat lezen.

Andere toevoegingsmiddelen aan ons brood

Het stopt echter niet met pesticiden. Als je weleens etiketten leest, is het je ongetwijfeld opgevallen hoeveel ingrediënten in de simpelste producten zitten. Waslijsten!

Ook in die zogenaamd ambachtelijke broden. Ook in reformwinkels! Ja, natuurlijk zijn er uitzonderingen, maar ga zelf maar eens checken!

Bovendien zou ik sowieso geen zaad-oliën in mijn brood willen, ga maar eens brood zonder palmolie of palmvet of een andere zaad-olie (raapzaadolie, zonnebloemolie, etc.) zoeken.

Dan worden er nog tal van andere substanties, zoals bijvoorbeeld enzymen en mogelijke allergenen, toegevoegd. Deze producten worden in laboratoria gemaakt en zijn derhalve alles behalve ‘natuurlijk’ en onze grootouders werden hier zeker niet aan blootgesteld!

Op zichzelf zijn die toevoegingen misschien wel veilig, maar wat als je ze dagelijks allemaal samen binnenkrijgt?

Dus er zitten tegenwoordig veel meer en sterkere gluten in ons brood, heel veel toevoegingsmiddelen en ook nog is veel meer gist.

Vroeger duurde brood  maken veel langer want het gist heeft tijd nodig om te werken. Traditioneel brood, zoals zuurdesem, duurt nog langer, want dat heeft geen gist en de fermentatie duurt dan nog langer. Daarom is dit brood ook veel duurder.

Het is dus wel degelijk mogelijk dat veel mensen dit moderne brood gewoon niet goed kunnen verteren en van allerlei (darm)problemen, zoals een opgeblazen gevoel, winderigheid etc. door dit brood krijgen.

Ons (dagelijks) brood is dus wel degelijk heel anders dan het brood dat onze grootouders aten! Het probleem is dat veel artsen zich totaal niet verdiepen in voeding maar er wel een mening over hebben!

Hoe gezond zijn glutenvrije producten?

Het is dus niet vreemd dat mensen op zoek gaan naar alternatieven. Maar, hoe gezond zijn glutenvrije producten, vooral kant-en-klare glutenvrije alternatieven?

Inmiddels is dit big business geworden.

Xanthaan gom

Veel glutenvrije producten bevatten xanthaan gom.

Dit product wordt volgens het Guardian artikel in de olie-industrie gebruikt om modder dikker te maken wat het boren makkelijker maakt! Het wordt ook in de bouw gebruikt, omdat het zorgt dat cement beter water vast kan houden.

Xanthaan gom is een product dat gebruikt wordt als verdikkingsmiddel, bindmiddel, emulgator en stabilisator. Het staat vaak op labels als E415. Het mag in de voedingsmiddelenindustrie gebruikt worden. Het wordt geacht veilig te zijn als je er niet te veel van binnenkrijgt.

Recent is de veiligheid van xanthaan gom opnieuw bevestigd in deze studie.

Helaas ben ik zelf niet erg onder de indruk van hoe deze studie is uitgevoerd. Hij rammelt mijns inziens aan alle kanten en ik twijfel aan de objectiviteit en statistische robustheid. Deze studie is niet gebaseerd op nieuw en gedegen onderzoek, maar op een re-evaluatie van bestaand onderzoek en niet eens al het bestaande onderzoek, want niet alle data was nu nog beschikbaar.

Normaal verwacht je dat over tijd meer data beschikbaar komt, niet minder! Bij mij gaan dan altijd meteen alarmbellen rinkelen – hoe komt het dat data opeens niet meer beschikbaar is? Het zal toch niet zijn omdat de uitkomst iets laat zien wat belanghebbenden niet zint?

Bovendien stelt het panel wat deze studie heeft gepubliceerd wel vraagtekens bij het toevoegen van xanthaan gom in combinatie met andere soorten gom, zoals guar gom, locust bean gom, konjact glucomannan. De werking van deze producten beinvloed elkaar en er is daarom voorzichtigheid geboden.

Inmiddels zit xanthaan gom in vrijwel alle bewerkte producten, dus sowieso hoe je kan zorgen dat je niet te veel binnenkrijgt is mij een raadsel. Bovendien wordt xanthaan gom vaak toegevoegd samen met andere soorten gom, om elkaars werking dus te versterken.

Volgens gegevens van de industrie zit het in minder producten dan volgens de Mintel database. Dus zelfs als het niet op een label staat, kan het er nog steeds inzitten. Lekker dus, als jij het niet binnen wilt krijgen. Hoe kan dat als het niet eens op de labels staat? Ik zie dit weer als een bevestiging dat als je zelf wilt bepalen wat je binnenkrijgt, je beter geen kant-en-klare producten kan gebruiken en je eten het beste zelf met verse ingrediënten kan maken.

Ik had zelf, totdat ik me ben gaan verdiepen in glutenvrij bakken, nog nooit van xanthaan gom gehoord. Wel, het zit zo een beetje in alle bewerkte producten, zoals in:

  • glutenvrije producten
  • vetarme producten
  • zuivelproducten
  • ijs
  • milkshakes
  • slagroom
  • salade dressings
  • sausjes
  • mayonaise
  • siropen
  • bakproducten
  • soepen
  • vruchtensappen
  • pizza
  • puddings
  • snoep
  • koekjes
  • taart
  • vruchtenconserven
  • zoet-zure producten
  • kokosmelk

Het wordt ook uitgebreid gebruikt in de cosmetische industrie, bijvoorbeeld in lippenstift, tandpasta, gezichtsmaskers, zalf en gezichtscreme, shampoo, lotion, om maar is wat te noemen. Verder zit het in producten zoals behangplaksel en wordt het dus in de bouw en olie-industrie gebruikt.

Rijstemeel: arseen en kwik

Veel glutenvrije producten bevatten rijstemeel.

Dit is een ander interessant Guardian artikel (in het Engels) over hoeveel arseen en kwik in rijstemeel kunnen zitten.

Deze studie vond dat mensen op een glutenvrij dieet, twee maal zoveel arseen en 70% meer kwik in hun urine/bloed hadden vergeleken met mensen die geen glutenvrij dieet volgden. We moeten hierbij wel een slag om de arm houden, want deze bevindingen waren maar op 73 personen gebaseerd (dat is niet veel, als je statistisch robuste conclusies wil trekken).

Toch is het misschien iets om in je achterhoofd te houden, als je veel producten met rijstemeel eet. Vooral als je ze dagelijks eet.

Wat is het alternatief?

Zelf eet ik keto, dus ik eet sowieso geen graan en rijst (producten) meer.

Een switch naar keto- brood, keto-rijst zou dus een alternatief kunnen zijn voor mensen die glutenvrij willen eten.

Echter, als je geen coeliakie hebt, zou je kunnen overwegen om ambachtelijk gemaakt brood (bijvoorbeeld zuurdesem) van ouderwetse granen (bijvoorbeeld einkorn) zonder verdere toevoeginge te kopen of maken. Dit zou een goed en gezond alternatief kunnen zijn.

Zelf haalde ik, voordat ik aan het keto-dieet begon, mijn tarwemeel bij de molen in Leiden (die malen alleen de tarwe zelf, andere soorten (spelt, etc.) meel kopen ze in). Ik vermoed echter dat ook die tarwe, waarvan hun meel gemaakt wordt, ook een glutenrijke tarwevariant is en waarschijnlijk ook bespoten is. Dus dan heeft zelf je brood maken niet zo veel zin.

Misschien dus ook de moeite waard, zelfs als je geen keto-dieet volgt, een keer keto-broodjes met hennepmeel of oopsie broodjes te proberen als alterntief voor gewoon brood. Het smaakt niet helemaal hetzelfde, maar ik vind ze zelf wel lekker. En zeker in het geval van broodjes gemaakt met hennepmeel krijg je ook meteen heel veel goede vezels binnen.

 

 

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.